Kısa cevap
Sol diş (LH), saat yönünün tersine çevrildiğinde sıkılan ve saat yönünde çevrildiğinde gevşeyen diş türüdür. Dönen parçalarda bağlantının dönüş etkisiyle kendiliğinden gevşemesini önlemek ve sağ-sol dişli gergilerde uzunluk ayarı yapmak için kullanılır. Gösterimi "M12-LH" biçimindedir.
Bir bakışta
- Gösterim
- M12-LH, M16x1,5-LH
- Sıkma yönü
- Saat yönünün tersine
- Standart
- DIN 933 / 934 LH, ISO 965 gösterimi
- Tipik ölçü
- M5 – M36 (daha büyükleri özel imalat)
- Kullanım
- Dönen miller, gergiler, pedal, bazı gaz bağlantıları
Sol diş nedir, sağ dişten farkı ne?
Gündelik hayatta kullandığımız civataların neredeyse tamamı sağ dişlidir: saat yönünde çevrildiğinde sıkılır. Sol dişte diş sarmalı ters yöne döner; civata saat yönünün tersine çevrildiğinde ilerler. Dişin profili, hatvesi ve dayanımı sağ dişle aynıdır. Fark yalnızca sarmalın yönündedir.
Teknik gösterimde sol diş "LH" (left hand) ekiyle belirtilir: M12-LH kaba dişli, M16x1,5-LH ince dişli sol diştir. Ek yazılmamışsa diş sağdır. Sipariş ve çizimde bu ek atlanırsa yanlış parça gelir; sol diş somun, sağ dişli bir civataya hiç girmez.
Sol diş nasıl anlaşılır?
- Diş eğimine bakın: Civatayı dik tutun. Sağ dişte görünen diş çizgileri sağa doğru yükselir, sol dişte sola doğru yükselir.
- İşaretleri arayın: Sol diş somunların bir kenarında çentik ya da yüzeyinde oluk bulunur; civata başında "L", "LH" yazısı ya da ok işareti olabilir.
- Kullanım yerini düşünün: Dönen bir milin sol tarafındaki somun, taşlama makinesinin taş somunu ya da bisikletin sol pedalı genellikle sol dişlidir.
- Emin değilseniz zorlamayın: Parça iki yönde de kolay dönmüyorsa sol diş ihtimalini kontrol etmeden kuvvet uygulamak dişi bozabilir.
Hangi modelin uygun olduğundan emin değil misiniz?
Malzemeyi, kalınlığı, diş ölçüsünü ve adedi yazın; uygun tipi ve fiyatı aynı iş günü içinde bildirelim.
Sol diş nerelerde kullanılır?
Sol dişin varlık nedeni iki temel ihtiyaca dayanır: dönen bir parçanın bağlantısını gevşetmemek ve iki yönlü ayar yapabilmek.
- Dönen miller: Bir mil saat yönünde dönüyorsa, mil ucundaki sağ dişli somun her ivmelenmede gevşeme eğilimine girer. Ters yönde dişlenmiş somun bu eğilimi sıkma yönüne çevirir. Taşlama makinelerinin taş somunları, bazı fan ve pervane bağlantıları bu mantıkla çalışır.
- Bisiklet sol pedalı: Pedal hareketinin yarattığı dönme etkisiyle gevşememesi için sol pedal sol dişlidir.
- Gergi ve fırdöndüler: Bir ucu sağ, bir ucu sol dişli gergiler, gövde çevrildiğinde iki ucu aynı anda yaklaştırır ya da uzaklaştırır. Halat, zincir ve çelik konstrüksiyon gergilerinde kullanılır.
- Bazı gaz bağlantıları: Yanıcı gaz tüplerinin bazı vana ve regülatör bağlantılarında, yanıcı olmayan gaz hatlarıyla karışmaması için sol diş kullanılır. Bu bağlantılar kendi standartlarına tabidir.
- Makine yedek parçaları: Torna aynaları, karıştırıcılar ve bazı tarım makineleri.
Ölçü ve standartlar
Sol dişli civata ve somunlar, sağ dişli karşılıklarıyla aynı standartlarda üretilir; tek fark diş yönüdür. Aşağıda sık kullanılan gösterimleri örnekledik.
| Gösterim | Anlamı | Örnek ürün |
|---|---|---|
| M10-LH | M10 kaba diş (1,5 mm hatve), sol | DIN 934 sol diş somun |
| M12-LH | M12 kaba diş (1,75 mm hatve), sol | DIN 933 sol diş civata |
| M16x1,5-LH | M16 ince diş, 1,5 mm hatve, sol | Mil ucu somunu |
| M20 / M20-LH | Bir ucu sağ, bir ucu sol diş | Gergi saplaması |
| 1/2"-13 UNC-LH | İnç kaba diş, sol | Amerikan menşeli makine parçası |
Hatve değerleri ISO kaba diş serisine göredir. Tüm metrik hatveler için civata ölçüleri sayfasına bakabilirsiniz.
Sol diş civata ve somunlar sağ dişlilere göre daha az üretildiği için her ölçüde stokta bulunmayabilir. Stokta olmayan ölçüler CNC torna ile sol diş açılarak üretilebilir; bu durumda termin teklifte ayrıca belirtilir. Hatve tablosu için civata ölçüleri sayfasına göz atabilirsiniz.
Sol dişli bir bağlantı nasıl sökülür?
Sol dişte gevşetme yönü saat yönüdür. Sökmeden önce parçayı ve işaretleri kontrol edin, emin değilseniz üretici dokümanına bakın. Uzun süre çalışmış ve paslanmış bağlantılarda önce pas sökücü uygulamak, beklemek ve kısa darbelerle çevirmek dişin kopma riskini azaltır. Ters yönde zorlanmış bir sol diş somun çoğu zaman aşırı sıkılmıştır; bu durumda somun ya da civata değiştirilmelidir.
Sık yapılan hatalar
- Siparişte "LH" ekini unutmak. En sık hata budur ve sahada parçanın hiç girmemesiyle anlaşılır.
- Sağ ve sol dişli parçaları aynı kutuda saklamak. Görünüşleri neredeyse aynıdır; ayrı ve etiketli saklanmalıdır.
- İşaretsiz somun kullanmak. Bakım ekibinin sol dişi tanıması için çentikli ya da işaretli somun tercih edilmelidir.
- Gergide sağ-sol sırasını karıştırmak. Gergi gövdesinin hangi ucunun sol dişli olduğu montajdan önce kontrol edilmelidir.
Sol diş civata ya da somun sipariş ederken
- 1 Diş gösterimini yazınÇap, hatve ve LH ekiyle birlikte: M16x1,5-LH gibi.
- 2 Standardı belirtinDIN 933, DIN 934 ya da özel çizim; gergi ise iki ucun diş yönünü yazın.
- 3 Sınıf ve kaplamayı seçin8.8, 10.9 veya A2/A4 paslanmaz; ortama uygun kaplama.
- 4 İşaret isteyinBakımda tanınması için çentik ya da LH işareti talep edin.
