Kısa cevap
Özel civata, somun ve pul; standart kataloglarda bulunmayan ölçü, diş, malzeme veya formdaki bağlantı elemanlarının çizime ya da numuneye göre üretilmesi ve birbiriyle uyumlu bir takım olarak hazırlanmasıdır. Takımdaki parçaların diş toleransı, mukavemet sınıfı ve kaplaması birlikte planlanır.
Bir bakışta
- Kapsam
- Civata, somun, pul, saplama, U civata, ankraj
- Ölçü
- Standart dışı çap, boy, kalınlık ve dış çap
- Malzeme
- Çelik, alaşımlı çelik, A2/A4, pirinç, alüminyum
- Uyum
- Diş toleransı, sınıf ve kaplama takım olarak
- Girdi
- Çizim, numune veya ölçülü fotoğraf
Neden takım olarak düşünmek gerekir?
Bir bağlantının dayanımı en zayıf parçasınınki kadardır. 10.9 sınıfında özel üretilmiş bir civatayı 6 sınıfı bir somunla kullanmak, civataya harcanan emeği boşa çıkarır; bağlantı somundan sıyrılır. Aynı şekilde sıcak daldırma galvanizli bir civata, standart toleransla açılmış bir somuna girmeyebilir. Takım olarak planlamak bu uyumsuzlukları üretimden önce yakalamayı sağlar.
Uygulamada üç kural öne çıkar. Somun sınıfı civata sınıfının ilk rakamına eşit ya da ondan büyük olmalıdır: 8.8 civataya en az 8, 10.9 civataya en az 10 sınıfı somun. Takımdaki parçalar aynı kaplamada olmalıdır; farklı metaller temas ettiğinde galvanik korozyon başlar. Kaplama kalınlığı diş toleransına yansıtılmalıdır.
Özel civata türleri
Özel civata denince yalnızca standart dışı bir boy akla gelmemeli. Sık üretilen türler şunlar:
- Saplama ve gijon: İki ucunda diş bulunan, ortası dişsiz ya da tam dişli çubuk. İki ucunda farklı diş (bir ucu sol diş, bir ucu ince diş gibi) istenebilir.
- U civata: Boru ve profil sabitlemede kullanılır; iç açıklık, bacak boyu ve diş boyu ölçüye göre bükülür.
- Ankraj ve J civata: Beton temele gömülen, ucu kıvrık ya da plakalı civatalar. Gömme boyu projeden gelir.
- Delikli ve kopilyalı civata: Kafasından tel emniyeti geçen ya da ucuna kopilya takılan civatalar; dönen ve titreşen parçalarda kullanılır.
- Omuzlu (kademeli) civata: Dişsiz gövdesi hassas toleranslı; dönen parçalar için mil görevi görür.
Bu türlerin üretim süreci için özel imalat civata sayfasına göz atabilirsiniz.
Hangi modelin uygun olduğundan emin değil misiniz?
Malzemeyi, kalınlığı, diş ölçüsünü ve adedi yazın; uygun tipi ve fiyatı aynı iş günü içinde bildirelim.
Özel somun tipleri
Somunlarda özel üretim ihtiyacı çoğunlukla yükseklik, anahtar ağzı ya da işlev farkından doğar. Aşağıda sık karşılaşılan örnekler yer alıyor.
| Somun tipi | Ne işe yarar? | Özel olarak belirlenen |
|---|---|---|
| Uzun (bağlantı) somunu | İki saplamayı ya da gijonu uç uca bağlar | Boy, anahtar ağzı, diş |
| Yüksek somun | Yumuşak malzemede daha fazla diş kavraması | Yükseklik, sınıf |
| Sol diş somun | Ters yönde sıkılan bağlantılar | Diş yönü, işaret çentiği |
| Kaynak somunu | Saca kaynatılarak kör diş oluşturur | Kaynak tırnağı, kalınlık |
| T somun / kanal somunu | T kanallı tezgâh ve profillerde kayar bağlantı | Kanal genişliği, yükseklik |
| Kelebek ve tırtıllı somun | Elle sökülüp takılan kapaklar | Kanat ölçüsü, tırtıl |
Standart somun çeşitlerinin tamamı için somunlar kategorisine bakabilirsiniz.
Özel pul: kalınlık, dış çap ve biçim
Pul basit görünür ama bağlantının oturma yüzeyini belirler. Standart pul, yumuşak ya da geniş delikli bir yüzeyde yükü yeterince yaymadığında özel pul gerekir. Lazer kesim ya da pres kalıbıyla üretilen pullarda şu parametreler çizimde belirtilir:
| Parametre | Neden önemli? |
|---|---|
| İç çap | Civata çapına göre boşluk; fazla boşluk pulun oynamasına yol açar. |
| Dış çap | Yükün yayıldığı alanı belirler; yumuşak malzemede büyütülür. |
| Kalınlık | Rijitliği ve ezilmeye karşı dayanımı belirler. |
| Malzeme ve sertlik | Yüksek sınıf civatalarda sertleştirilmiş pul gerekir; aksi hâlde pul ezilir. |
| Biçim | Kare, konik, eğimli (I ve U profil için) ya da özel delik düzeni. |
Hassas mesafe ayarı gereken yerlerde ince layner (şim) pul, sızdırmazlık gereken yerlerde alüminyum ya da bakır pul kullanılır. Standart pul çeşitleri pullar kategorisinde listeleniyor.
Malzeme ve kaplama uyumu
Takımdaki parçaların malzemesi birbirine yakın olmalıdır. Paslanmaz bir civatayı çinko kaplı bir somunla kullanmak, nemli ortamda çinkonun hızla bozulmasına neden olur. Alüminyum yapılarda paslanmaz bağlantı elemanı kullanılacaksa araya yalıtım pulu konması galvanik korozyonu azaltır.
Kaplama seçiminde ortam belirleyicidir. İç mekânda elektro galvaniz, dış ortamda sıcak daldırma galvaniz ya da lamel çinko, kimyasal ve deniz ortamında A4 paslanmaz öne çıkar. 10.9 ve üzeri sınıflarda hidrojen kırılganlığı riski nedeniyle elektrolitik kaplama yerine lamel çinko tercih edilir.
Nerelerde kullanılıyor?
- Makine imalatı: Omuzlu civatalar, özel boy allen civatalar, uzun somunlar.
- Çelik konstrüksiyon: Ankraj civataları, eğimli pullar, kalın plaka pullar.
- Tesisat ve boru hatları: U civatalar, uzun saplamalar, flanş bağlantı takımları.
- Tarım ve iş makineleri: Aşınan eski parçaların numuneden yeniden üretimi.
- Kalıphaneler: Özel boy 12.9 civatalar, sertleştirilmiş pullar, kalıpçı pulları.
Teklif isterken nasıl bir liste hazırlanmalı?
Takım halinde istenen ürünlerde her parçayı ayrı satırda, birbirine bağlı olarak yazmak en doğrusu. Örneğin: "M24 saplama, 350 mm, 8.8, sıcak daldırma galvaniz, 40 adet; bu saplamaya uygun DIN 934 somun 80 adet; 50 mm dış çaplı 5 mm kalın pul 80 adet". Böyle bir liste, sınıf ve kaplama uyumunu tek seferde kontrol etmemizi sağlar. Standart kalemleri de aynı listeye eklerseniz sevkiyat tek parti hâlinde yapılabilir.
Özel bağlantı takımı nasıl sipariş edilir?
- 1 Parçaları listeleyinCivata, somun ve pulu ayrı satırlarda, birbirine bağlı olarak yazın.
- 2 Ölçü ve toleransları ekleyinÇizim, numune ya da kumpas ölçülerini paylaşın; kritik yüzeyleri belirtin.
- 3 Sınıf ve kaplamayı seçinCivata sınıfına uygun somun sınıfını ve ortamınıza uygun kaplamayı belirtin.
- 4 Adet ve teslim yerini yazınİlk sipariş ve varsa yıllık ihtiyaç birlikte yazılırsa fiyat daha doğru çıkar.
- 5 Teklifi onaylayınFiyat ve termin onaylandıktan sonra üretim ve tedarik planlanır.
