Kısa cevap
Presli civata (çakma civata), başının altında tırtıl ve kanal bulunan, sacdaki bir deliğe presle bastırılarak kalıcı olarak yerleştirilen dişli saplamadır. Pres kuvvetiyle yer değiştiren sac malzemesi kanala akar ve civatayı kilitler. Başı sacın arka yüzüyle aynı hizada kalır. Presli pimler aynı yöntemle takılan, dişsiz konumlandırma ve kılavuz elemanlarıdır.
Bir bakışta
- Montaj
- Paralel presle, soğuk
- Delik
- Nominal çapa eşit, zımba veya matkap
- Baş
- Sac yüzeyiyle aynı hizada
- Ölçü
- M3 – M8 (yaygın)
- Malzeme
- Çinko kaplı çelik, paslanmaz, alüminyum
- Diğer adları
- Çakma civata, presli saplama
Presli civata nedir, nasıl çalışır?
Presli civata, dişli bir gövde ile ince bir baştan oluşur. Başın hemen altında tırtıllı bir halka ve onun altında gövdeyi çevreleyen dar bir kanal bulunur. Civata, sacdaki deliğe başı arka yüze gelecek şekilde yerleştirilir ve iki paralel yüzey arasında bastırılır.
Pres kuvveti altında tırtıllar sacın içine girer. Tırtılların ittiği malzeme soğuk olarak akar ve gövdedeki kanalı doldurur. Baş ise sacın yüzeyine gömülerek aynı hizaya gelir. Sonuçta civata, sacın bir parçası gibi davranır: tırtıllar dönmesini, kanala dolan malzeme ise geri çıkmasını engeller.
Bu yöntemin kaynağa göre avantajı açıktır: ısı yoktur, bu yüzden boyalı, galvanizli ya da kaplamalı sacda yüzey zarar görmez. Arka yüzde kaynak dikişi ya da çapak oluşmaz. Montaj bir saniyeden kısa sürer ve tekrarlanabilir.
Presli bağlantının üç temel kuralı
Presli bağlantı elemanlarının hepsi aynı prensiple çalışır. Parça, sacın içine çekiçle değil, paralel yüzeyli bir presle bastırılır. Parçanın tırtıllı ya da dişli bölümü sac malzemesini yerinden oynatır; yer değiştiren malzeme parçanın gövdesindeki kanala akar ve parçayı kilitler. Tırtıllar dönmeyi, kanala dolan malzeme ise dışarı çıkmayı engeller. Bu yüzden üç kural değişmez:
- Sac, bağlantı elemanından yumuşak olmalıdır. Eleman sacı şekillendirir; sac elemandan sertse eleman ezilir ve kilitlenme oluşmaz.
- Sac, minimum kalınlığın altında olmamalıdır. Kanalı dolduracak kadar malzeme yer değiştirmelidir.
- Delik, katalog ölçüsünde olmalıdır. Zımbayla ya da matkapla açılabilir ama tolerans dardır; büyük delik tutunmayı, küçük delik montajı bozar.
Hangi modelin uygun olduğundan emin değil misiniz?
Malzemeyi, kalınlığı, diş ölçüsünü ve adedi yazın; uygun tipi ve fiyatı aynı iş günü içinde bildirelim.
Delik ve sac kalınlığı tablosu
Presli civatada delik genellikle civatanın nominal çapına eşit açılır. Minimum sac kalınlığı ise kanalın dolması için gereken malzeme miktarına bağlıdır.
| Diş | Delik çapı (mm) | Min. sac kalınlığı (mm) | Baş çapı (mm) | Delik merkezi – kenar min. (mm) |
|---|---|---|---|---|
| M3 | 3,0 | 1,0 | ≈ 4,6 | ≈ 5,6 |
| M4 | 4,0 | 1,0 | ≈ 5,9 | ≈ 7,2 |
| M5 | 5,0 | 1,0 | ≈ 7,1 | ≈ 7,2 |
| M6 | 6,0 | 1,6 | ≈ 8,3 | ≈ 7,9 |
| M8 | 8,0 | 2,4 | ≈ 10,4 | ≈ 9,7 |
Değerler yaygın üretici kataloglarından derlenmiş tipik ölçülerdir. Presli bağlantıda delik ve sac kalınlığı kritik olduğu için kullanılan ürünün kataloğu esas alınmalıdır. Delik toleransı genellikle +0,08 mm'dir.
Sac malzemesi ve sertlik uyumu
| Presli civata malzemesi | Uygun sac | Uygun değil |
|---|---|---|
| Çelik (çinko kaplı, sertleştirilmiş) | Yumuşak çelik sac, alüminyum | Paslanmaz sac, yüksek mukavemetli çelik |
| Paslanmaz (300 serisi) | Alüminyum, yumuşak çelik | Paslanmaz sac |
| Paslanmaz (sertleştirilmiş 400 serisi) | Paslanmaz sac, çelik sac | — |
| Alüminyum | Alüminyum sac (yumuşak alaşımlar) | Çelik ve paslanmaz sac |
Paslanmaz sacın presli elemanla birleştirilmesi için eleman özellikle bu amaçla sertleştirilmiş olmalıdır; standart paslanmaz eleman paslanmaz sacta kilitlenmez.
Presli pimler: konumlandırma ve kılavuzlama
Presli pimler, presli civatayla aynı yöntemle takılan ama dişi olmayan elemanlardır. Uç kısmı genellikle pahlı ya da yuvarlatılmıştır. Başlıca kullanım amaçları şunlardır:
- Kılavuz ve konumlandırma pimi: Bir kapak, modül ya da kartın doğru konumda takılmasını sağlar. Montaj sırasında parçalar pim üzerinden kayarak yerine oturur.
- Menteşe pimi: Sac kapakların döndüğü eksen olarak kullanılır.
- Durdurucu pim: Hareketli bir parçanın gideceği son noktayı belirler.
- Topraklama ve kablo bağlama noktası: Dişli versiyonlar bu iş için de tercih edilir.
Pim çapı, delik ve minimum sac kalınlığı presli civatalardaki mantıkla seçilir. Konumlandırma pimlerinde pimin sac yüzeyine dikliği önemlidir; bu yüzden pres kalıbının paralelliği kontrol edilmelidir.
Presli civata çeşitleri
| Tip | Özellik | Kullanım |
|---|---|---|
| Standart presli civata | Başı sac yüzeyine gömülür | Genel sac montajı |
| Yüksek torklu presli civata | Daha büyük tırtıl ve baş | Yüksek sıkma torku gereken bağlantılar |
| İnce sac tipi | Kısa kanal, düşük min. kalınlık | 0,8 mm'ye kadar ince sac |
| Kör uçlu (başı görünmeyen) | Baş yüzeye çıkmaz, arka yüz düz kalır | Görünür dış yüzeyler |
| Presli pim | Dişsiz, pahlı uç | Konumlandırma, menteşe, durdurucu |
Presli civata mı, kaynak saplama mı, somun perçin mi?
| Özellik | Presli civata | Kaynak saplama | Somun perçin + civata |
|---|---|---|---|
| Isı | Yok | Var | Yok |
| Kaplamalı sac | Uygun | Kaplama yanar | Uygun |
| Arka yüze erişim | Gerekir (pres) | Gerekmez | Gerekmez |
| Montaj ekipmanı | Pres | Kaynak makinesi | Perçin tabancası |
| Görünüm | Temiz, gömülü baş | Arka yüzde iz | Ön yüzde kafa |
| Uygun olduğu iş | Sac imalatı, seri üretim | Kalın sac, ağır yük | Kapalı profil, saha montajı |
Presli civata nasıl takılır?
- 1 Sacı hazırlayınDeliği katalog ölçüsünde zımba veya matkapla açın. Montajı kaplama ve boya işleminden sonra yapın.
- 2 Civatayı yerleştirinCivatayı, başı sacın arka yüzüne gelecek şekilde deliğe sokun.
- 3 Presi hazırlayınAlt kalıba civata gövdesinin geçeceği bir delik açılmış, üst kalıbı düz bir presi kullanın.
- 4 BastırınKalıplar paralel olacak şekilde, baş sac yüzeyiyle aynı hizaya gelene kadar bastırın.
- 5 Kontrol edinBaşın yüzeye tam gömüldüğünü, civatanın dik ve dönmez durduğunu kontrol edin.