Civata ölçüsü nasıl okunur?
Bir sipariş satırında DIN 933 M10x1,25x40 10.9 yazıyorsa her parça ayrı bir bilgi taşır. DIN 933 standardı ve dolayısıyla baş tipini, M10 metrik dişi ve 10 mm anma çapını, 1,25 mm hatveyi, 40 mm boyu, 10.9 ise mukavemet sınıfını gösterir. Hatve yazılmamışsa kaba diş kastedilir: M10x40 ifadesi, 1,5 mm hatveli bir civatayı anlatır.
Anma çapı, dişin dış çapıdır. Kumpasla ölçülen değer genellikle anma çapından biraz küçük çıkar. 9,8 mm ölçülen bir civata büyük ihtimalle M10'dur.
Boy nereden ölçülür?
Altıköşe, allen, bombe ve flanşlı civatalarda boy, başın alt yüzeyinden ucun sonuna kadar ölçülür. Baş boya dâhil edilmez. Havşa başlı civatalarda baş yüzeye gömüldüğü için ölçü, başın üst yüzeyinden başlar ve toplam boy esas alınır.
Doğru boyu bulmak için bağlanan parçaların toplam kalınlığına pul ve somun yüksekliğini ekleyin, üzerine iki üç diş payı bırakın. Çıkan değer standart boylar arasında değilse bir üst boy seçilir.
Ölçü listeniz hazır mı?
Standart, ölçü, sınıf, kaplama ve adedi gönderin; stok ve fiyatı aynı iş günü içinde yazalım.
Metrik diş hatveleri, kılavuz matkabı ve geçiş deliği
Kaba diş, standart civata ve somunlarda varsayılan diştir. İnce diş aynı çapta daha küçük hatveye sahiptir. Kılavuz matkabı, diş açılacak deliğin çapını; geçiş deliği ise civatanın rahatça geçeceği deliği gösterir.
| Ölçü | Kaba hatve (mm) | İnce hatve (mm) | Kılavuz matkabı (mm) | Geçiş deliği, orta (mm) |
|---|---|---|---|---|
| M3 | 0,5 | – | 2,5 | 3,4 |
| M4 | 0,7 | – | 3,3 | 4,5 |
| M5 | 0,8 | – | 4,2 | 5,5 |
| M6 | 1,0 | 0,75 | 5,0 | 6,6 |
| M8 | 1,25 | 1,0 | 6,8 | 9 |
| M10 | 1,5 | 1,25 / 1,0 | 8,5 | 11 |
| M12 | 1,75 | 1,5 / 1,25 | 10,2 | 13,5 |
| M14 | 2,0 | 1,5 | 12,0 | 15,5 |
| M16 | 2,0 | 1,5 | 14,0 | 17,5 |
| M18 | 2,5 | 1,5 | 15,5 | 20 |
| M20 | 2,5 | 1,5 | 17,5 | 22 |
| M22 | 2,5 | 1,5 | 19,5 | 24 |
| M24 | 3,0 | 2,0 | 21,0 | 26 |
| M27 | 3,0 | 2,0 | 24,0 | 30 |
| M30 | 3,5 | 2,0 | 26,5 | 33 |
| M33 | 3,5 | 2,0 | 29,5 | 36 |
| M36 | 4,0 | 3,0 | 32,0 | 39 |
| M42 | 4,5 | 3,0 | 37,5 | 45 |
| M48 | 5,0 | 3,0 | 43,0 | 52 |
Kılavuz matkabı kaba diş içindir. Geçiş deliği ISO 273 orta seriye göre verilmiştir.
Altıköşe başlı civatalarda anahtar ağzı: DIN 933 ve ISO 4017
DIN standartlarının yerini ISO karşılıkları alırken dört ölçüde anahtar ağzı değişti. Aynı sipariş içinde iki standart karışırsa montajda iki farklı anahtar gerekebilir.
| Ölçü | DIN 933 anahtar ağzı (mm) | ISO 4017 anahtar ağzı (mm) | Baş yüksekliği (mm) |
|---|---|---|---|
| M3 | 5,5 | 5,5 | 2 |
| M4 | 7 | 7 | 2,8 |
| M5 | 8 | 8 | 3,5 |
| M6 | 10 | 10 | 4 |
| M8 | 13 | 13 | 5,3 |
| M10 | 17 | 16 | 6,4 |
| M12 | 19 | 18 | 7,5 |
| M14 | 22 | 21 | 8,8 |
| M16 | 24 | 24 | 10 |
| M18 | 27 | 27 | 11,5 |
| M20 | 30 | 30 | 12,5 |
| M22 | 32 | 34 | 14 |
| M24 | 36 | 36 | 15 |
| M27 | 41 | 41 | 17 |
| M30 | 46 | 46 | 18,7 |
| M36 | 55 | 55 | 22,5 |
Kalın yazılan satırlar iki standart arasında farklı olan ölçülerdir. Baş yüksekliği ISO 4017 anma değeridir.
Allen başlı civatalarda alyan ölçüsü: DIN 912 / ISO 4762
| Ölçü | Alyan anahtarı (mm) | Baş çapı (mm) | Baş yüksekliği (mm) |
|---|---|---|---|
| M3 | 2,5 | 5,5 | 3 |
| M4 | 3 | 7 | 4 |
| M5 | 4 | 8,5 | 5 |
| M6 | 5 | 10 | 6 |
| M8 | 6 | 13 | 8 |
| M10 | 8 | 16 | 10 |
| M12 | 10 | 18 | 12 |
| M14 | 12 | 21 | 14 |
| M16 | 14 | 24 | 16 |
| M20 | 17 | 30 | 20 |
| M24 | 19 | 36 | 24 |
| M30 | 22 | 45 | 30 |
| M36 | 27 | 54 | 36 |
DIN 912 civatalarda baş yüksekliği anma çapına eşittir.
Yaklaşık sıkma torkları
Doğru ön yük, bağlantının titreşimle gevşememesi için en önemli koşuldur. Aşağıdaki değerler kaplamasız, hafif yağlı çelik civatalar için sürtünme katsayısı 0,14 kabul edilerek verilmiştir. Kaplama, yağlama ve somun tipi değiştikçe gereken tork da değişir.
| Ölçü | 8.8 (N·m) | 10.9 (N·m) | 12.9 (N·m) |
|---|---|---|---|
| M6 | 10 | 15 | 17 |
| M8 | 25 | 36 | 42 |
| M10 | 49 | 72 | 84 |
| M12 | 85 | 125 | 145 |
| M14 | 135 | 200 | 235 |
| M16 | 210 | 300 | 355 |
| M20 | 410 | 580 | 680 |
| M24 | 710 | 1000 | 1200 |
Tablo yaklaşık değerler içerir ve bağlantı hesabının yerine geçmez. Kritik bağlantılarda üretici ya da proje değerleri esas alınmalıdır.
İnç ölçülü civatalar: UNC ve UNF
Amerikan menşeli makinelerde ölçü milimetre yerine inçle verilir ve hatve yerine bir inçteki diş sayısı yazılır. 1/2"-13 UNC ifadesi, yarım inç çapında ve inç başına 13 dişli kaba dişi anlatır. UNF aynı çapta daha ince diştir.
| Çap | UNC (diş/inç) | UNF (diş/inç) | Yaklaşık çap (mm) |
|---|---|---|---|
| 1/4" | 20 | 28 | 6,35 |
| 5/16" | 18 | 24 | 7,94 |
| 3/8" | 16 | 24 | 9,53 |
| 1/2" | 13 | 20 | 12,70 |
| 5/8" | 11 | 18 | 15,88 |
| 3/4" | 10 | 16 | 19,05 |
İnç ölçülü allen ve altıköşe civatalar için ASME B18 standartlarındaki ürünlerimize allen başlı ve altıköşe başlı kategorilerinden ulaşabilirsiniz.
Elinizdeki civatanın ölçüsünü bulmak
- Kumpasla dişin dış çapını ölçün. 7,8 mm M8, 11,8 mm M12 anlamına gelir.
- Diş tarağıyla hatveyi kontrol edin. Tarak yoksa on diş arasındaki mesafeyi ölçüp ona bölün.
- Boyu, başın altından uca kadar ölçün. Havşa başlıda baş dâhil ölçülür.
- Başın üstündeki sınıf işaretini ve üretici kodunu not edin.
Ölçemediğiniz ya da yıpranmış bir parça varsa fotoğrafını ve kumpas değerlerini WhatsApp'tan gönderin, birlikte tanımlayalım.
